Bir sabah eczanede İTS'ye bağlanmaya çalışıyorsunuz ve ekranda şu mesaj çıkıyor: "Sistemde kayıtlı olmayan IP ile erişim sağlayamazsınız." Bu, 11218 numaralı hata kodudur. Sebebi basit: Eczaneler artık İTS'ye yalnızca sisteme tanımlanmış sabit bir IP adresinden bağlanabiliyor. Bu yazıda kuralın ne zaman başladığını, IP adresinizi nasıl hazırlayacağınızı ve sık yapılan hataları anlatıyoruz.
Sabit IP zorunluluğu nedir?
TİTCK 31.12.2024 tarihli duyurusuyla eczaneler için İTS erişim düzenlemesini açıkladı. Buna göre eczaneler İTS'ye yalnızca tanımlı statik IP adresinden erişebilir. Duyurularda gerekçe olarak kişisel verilerin korunması (KVKK) gösterildi.
Takvim şöyle işledi:
- 02.01.2025: Uygulama başladı.
- 14.01.2025: TİTCK statik IP bildirimi ve sisteme erişim hakkında ayrıca bir bilgilendirme yayımladı.
- 31.01.2025: Uygulama zorunlu hâle geldi.
- 01.02.2025: Bu tarihten itibaren yalnızca sisteme kayıtlı IP adresinden erişim mümkün.
Yani konu bir hazırlık duyurusu değil, yürürlükte olan bir uygulamadır. Kural İTS'ye erişimin kendisiyle ilgili olduğu için eczanenin İTS'de yaptığı bütün işlemleri etkiler: Mal Alım, Eczane Satış, iade, deaktivasyon ve sorgulama.
Sabit IP ile dinamik IP arasındaki fark
İnternete bağlandığınızda internet servis sağlayıcınız size bir IP adresi verir. Bu adres, dış dünyada eczanenizin internet bağlantısını tanımlar.
- Dinamik IP: Modem yeniden başladığında ya da belli aralıklarla değişebilir. Pek çok abonelik varsayılan olarak dinamik IP ile gelir.
- Sabit (statik) IP: Size ayrılmış ve değişmeyen adrestir. Genellikle servis sağlayıcıdan ayrıca talep edilir.
İTS'nin istediği, eczanenizin bağlantısının her gün aynı adresten gelmesidir. Dinamik IP ile bugün çalışan bir bağlantı, modem yeniden başladığında 11218 hatasıyla karşılaşabilir.
Servis sağlayıcınızla konuşurken iki şeyi netleştirin: Adresin gerçekten size ayrılmış ve değişmez olduğunu, bir de cihaz ya da altyapı değişikliğinde adresin korunup korunmayacağını.
Eczanede birden fazla bilgisayar varsa
Eczanedeki bilgisayarlar aynı modem üzerinden internete çıkıyorsa dışarıdan genellikle aynı IP adresiyle görünür. Bu durumda tek bir sabit IP tanımı hepsi için yeterli olabilir. Ama bilgisayarlardan biri farklı bir hat ya da mobil bağlantı kullanıyorsa o bilgisayar için durum değişir. Hangi cihazın hangi hattan çıktığını bir kez listelemek, sonraki sorunları kısaltır.
11218 hatası ne demek?
İTS'nin resmi hata kodu listesindeki tanım şöyle: "Sistemde kayıtlı olmayan IP ile erişim sağlayamazsınız." Yani isteğiniz İTS'ye ulaşıyor, ama geldiği adres sizin adınıza kayıtlı adresler arasında değil.
Bu hatayı aldığınızda sorun genellikle şu üçünden biridir:
- Sabit IP almamışsınızdır ya da IP'niz değişmiştir.
- Sabit IP'niz vardır ama İTS'ye tanımlanmamıştır ya da yanlış tanımlanmıştır.
- İstek, beklediğinizden farklı bir bağlantı üzerinden gidiyordur: yedek mobil hat, VPN ya da başka bir noktanın internet hattı gibi.
11218 aldığınızda hangi sırayla bakmalı?
- Hangi hattan çıktığınızı kontrol edin. Ana hat mı çalışıyor, yoksa yedek mobil hat mı devreye girdi?
- Güncel dış IP adresinizi öğrenin. Bağlantınızın internete hangi adresle çıktığını görün.
- Tanımlı adresle karşılaştırın. İTS'ye tanımladığınız adres ile bugünkü adres aynı mı?
- Farklıysa nedenini bulun. Modem değişti mi, servis sağlayıcı bir işlem yaptı mı? Sabit IP'niz kalıcı olarak değiştiyse yeni adresi tanımlayın.
- Aynıysa yazılım tarafına bakın. İstek eczanedeki bilgisayardan değil, başka bir sunucudan gidiyor olabilir. Yazılım sağlayıcınıza, gerekirse İTS destek hattına danışın.
Adım adım: eczanenizi sabit IP'ye hazırlamak
- Servis sağlayıcınızdan sabit IP isteyin. Aboneliğinizde sabit IP olup olmadığını sorun; yoksa talep edin. Hangi adresin size tanımlandığını yazılı olarak alın.
- Dışarıdan görünen IP'nizi doğrulayın. Modemin arayüzünde gördüğünüz adres ile internete çıkan adres her zaman aynı olmayabilir. Servis sağlayıcınızın verdiği adresle bağlantınızın dışarıdan göründüğü adresin aynı olduğundan emin olun.
- IP adresinizi İTS'ye tanımlayın. Tanımlamayı TİTCK duyurusunda açıklanan yoldan yapın. Ekran adları ve adımlar zaman içinde değişebileceği için güncel duyuruyu esas alın.
- Eczane yazılımınızın İTS'ye nereden bağlandığını öğrenin. İTS'ye giden istek, yazılımın İTS ile konuştuğu yerden çıkar. Yazılım eczanedeki bilgisayardan bağlanıyorsa istek eczanenizin hattından gider. Yazılım İTS'ye uzak bir sunucu üzerinden bağlanıyorsa istek o sunucunun adresinden gidebilir. Resmi duyurularda bu ayrıntı açıklanmıyor; hangi adresin tanımlanması gerektiğini yazılım sağlayıcınızla netleştirin.
- Bağlantıyı test edin. Basit bir sorgu yapın. 11218 hatası almıyorsanız tanım çalışıyor demektir.
- Değişiklikleri önceden planlayın. Servis sağlayıcı değişikliği, taşınma ya da hat yenileme gibi durumlarda IP'niz değişebilir. Değişiklik öncesinde yeni adresin tanımlanmasını planlayın.
Erişim kesilirse eczanede ne olur?
İTS'ye erişemeyen bir eczane, ilacı hastaya vermeden önce yapılması gereken Eczane Satış bildirimini yapamaz. Depodan gelen ürünler için Mal Alım bildirimi de bekler ve ürünler arada kalır. Kısacası IP sorunu, tezgâhtaki işi doğrudan durdurur. Erişim öğle saatinde kesilirse, o sırada gelen her reçete için satış bildirimi yapılamaz ve hastalar bekler.
Bu yüzden IP değişikliği gerektiren işleri yoğun saatlere denk getirmemek gerekir. Yedek bağlantı kullanıyorsanız onun da İTS'ye nasıl erişeceğini önceden düşünün.
Örnek: modem değişince ne oldu?
Bir eczanede cuma akşamı modem arızalanıyor. Servis sağlayıcı ertesi sabah cihazı değiştiriyor ve internet geri geliyor. Eczacı bilgisayarı açıyor, eczane yazılımı İTS'ye bağlanmaya çalışıyor ve 11218 hatası dönüyor. Sebep: Yeni cihazla birlikte bağlantı farklı bir IP adresiyle çıkmaya başlamış.
Çözüm iki adımlı: Servis sağlayıcıdan sabit IP tanımının yeniden yapılmasını istemek ve adres değiştiyse yeni adresi İTS'ye tanımlamak. Bu süre içinde Eczane Satış bildirimleri yapılamaz. En doğrusu, cihaz değişikliği gibi işlemlerde sabit IP'nin korunacağını servis sağlayıcıdan baştan teyit etmektir.
Eczane yazılımını değiştirirken
Yazılım sağlayıcınızı değiştiriyorsanız, yeni yazılımın İTS'ye hangi adres üzerinden bağlanacağını geçişten önce sorun. Eski yazılım eczanedeki bilgisayardan, yeni yazılım uzak bir sunucudan bağlanıyorsa tanımlı adresin de değişmesi gerekebilir. Bu kontrolü geçiş gününe bırakmak, ilk sabah tezgâhta erişim sorunu yaşamanıza yol açabilir.
Kural eczane dışındaki paydaşlar için de geçerli mi?
TİTCK'nın sabit IP duyuruları eczanelere yöneliktir. 11218 kodu İTS'nin genel hata listesinde yer alıyor, ancak ecza depoları, hastaneler ya da üreticiler için aynı kısıtın hangi kapsamda uygulandığını resmi kaynaklarda doğrulayamadık. Eczane dışında bir paydaşsanız ve 11218 alıyorsanız İTS destek hattına danışın: its@saglik.gov.tr, 444 46 80.
İTS erişimini etkileyen diğer kurallar
Sabit IP tek başına yetmez. İTS'ye sorunsuz erişmek için şu iki koşulu da birlikte düşünün:
- Çok faktörlü doğrulama: e-Devlet ile girişte çok faktörlü doğrulama 21.12.2023'ten beri zorunlu.
- Güncel kullanıcı hesabı: TİTCK'nın 15.11.2024 tarihli duyurusuna göre İTS kullanıcı hesabı prosedürü valiliklere gönderildi ve süreç dijital yürüyor. Personel değiştiğinde hesapları güncelleyin.
2026'da bir koşul daha eklendi: Yıllık hasılatını İTS'ye girmeyen eczanelerin erişimi engelleniyor. Ayrıntılar eczane hasılat girişi rehberinde.
Kısa kontrol listesi
Aşağıdaki maddelerin hepsine "evet" diyebiliyorsanız IP tarafında hazırsınız demektir:
- Aboneliğimde sabit IP var ve hangi adresin tanımlandığı yazılı olarak elimde.
- Bağlantımın dışarıdan göründüğü adres ile İTS'ye tanımlı adres aynı.
- Yedek hattın İTS'ye erişip erişemeyeceğini biliyorum.
- Eczane yazılımımın İTS'ye hangi adres üzerinden bağlandığını biliyorum.
- e-Devlet çok faktörlü doğrulama sorunsuz çalışıyor.
- Personel değiştiğinde kullanıcı hesaplarını güncelliyorum.
Sık yapılan hatalar
- Dinamik IP ile devam etmek. İlk gün çalışabilir, ama adres değiştiği anda erişim kesilir.
- Modemi değiştirince adresi kontrol etmemek. Cihaz ya da hat değişikliği IP'nin değişmesine yol açabilir.
- Yedek mobil hattı unutmak. Ana hat koptuğunda devreye giren mobil modemin adresi farklıdır ve büyük ihtimalle İTS'ye tanımlı değildir.
- VPN ya da uzak bağlantı üzerinden çalışmak. İstek, VPN'in çıkış adresinden gider; bu adres de tanımlı olmayabilir.
- Sabit IP'yi alıp İTS'ye tanımlamayı unutmak. Adres sabit olsa da tanımlı değilse erişim yine reddedilir.
- IP adresini hatalı yazmak. Tek bir rakam hatası tanımı geçersiz kılar.
- İki ayrı noktada aynı adresi varsaymak. Farklı yerlerdeki farklı hatların adresleri de farklıdır.
Tracey kullanırken IP konusu
Tracey bulut tabanlı bir İTS programıdır; kurulum gerektirmez ve tarayıcıdan çalışır. Mal alım, iade, deaktivasyon gibi bildirimleri, ilaç ve bildirim sorgulamayı ve geçmiş bildirim raporlarını tek yerden yönetirsiniz. Eczanenizde Tracey kullanmayı düşünüyorsanız, İTS'ye hangi IP adresinin tanımlanacağını demo görüşmesinde DataStil ekibiyle birlikte netleştirin; hesap açılışını da DataStil ekibi yapar. Görüşme için demo talep edebilirsiniz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya mali danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat değişikliklerini TİTCK, İTS ve GİB duyurularından takip edin.